| Vestanhafs
þrá menn gamla landið þrátt fyrir að hafa aldrei
litið það augum. Að
sjá fjall og sæ í fyrsta sinn. Sigrún
Björgvinsdóttir á Egilsstöðum
hefur ritað
bók um ferð á slóðir Vestur-
Íslendinga
í Kanada, þar sem hún léði
fjölda fólks
eyra og hitti ættmenni.
Steinunn Ásmundsdóttir spurði
hana
hverju áhugi hennar á vesturförum
sætti. "Ég
veit ekki nákvæmlega enn af hverju ég fór þessa
ferð. Þessa þriggja mánaða ferð 1998 sem bókin
fjallar um. Ísland
svo bjart og grænt.
Sigrún segir það hafa komið
sér á óvart þegar vestur kom hversu áleitin
hafi verið spurningin um það hvernig vesturförunum leið.
"Ég var upptekin af því allan tímann að hugsa
um hvernig þessu fólki hefði liðið. Það gæti
aldrei komið aftur til Íslands. Það kvaddi landið sitt
og skepnurnar, ættingja og vini og sumir jafnvel börnin sín.
Hvernig leið þessu fólki. Það sagði mér
kona úti að hún heyrði sem lítil stúlka móður
sína og vinkonur hennar tala saman um Ísland þegar þær
hittust. Ísland sem var svo yndislegt. Þar var allt svo fallegt.
Þar var svo bjart og svo grænt. Fossarnir og fjöllin, árnar
og norðurljósin, allt var svo stórkostlegt. á Íslandi.Ég
held að þannig hafi þessi ást á landinu eða
forvitni um það gengið í arf til afkomendanna og sé
enn að grassera í fólkinu. Ég
kalla þetta gönguverkfæri
Sigrún fékk leyfi
til að spjalla við fólk af íslenskum ættum á
öldrunarheimilinu Bethel á Gimli. "Þar var til dæmis
kona sem var að verða 100 ára. Ég gleymi því
aldrei þegar ég kom til hennar fyrst. Hún lá uppi í
rúmi og ég sagði: -Komdu blessuð. Ég er komin frá
Íslandi til að hitta hér þá sem enn tala málið
okkar.- Fyrst svaraði hún á ensku, svolítið rugluð
í ríminu en síðan fór hún að tala íslensku
alveg ótrúlega vel. Hún, sem talaði aldrei íslensku,
búin að vera á heimilinu í um tuttugu ár, Það
sem sló mig mest var að þegar hún hafði sest upp og
farið í stól benti hún á göngugrind sem þar
var og spurði:
-Hvað heitir þetta á íslensku.-
-Við köllum þetta göngugrind,- sagði ég.
-Já það er gott orð. Ég hef nú kallað þetta
gönguverkfæri.-
Þessi kona sem aldrei heyrði íslensku
talaða var búin að gefa hlutunum í kringum sig íslensk
heiti. Þetta þótti mér furðulegt.
Uppi á
vegg hjá henni voru myndir sem hún hafði málað, m.a.
mynd af Geysi sem hún hafði málað eftir korti. -
Vatnið
er svo blátt,- sagði hún. Ég spurði einu sinni mann
frá Íslandi hvort vatnið væri virkilega svona blátt
á Íslandi.- Unni
Íslandi en langaði ekki þangað.
-Þarna var
líka áttræð kona, ættuð úr Skagafirði
og Eyjafirði. Hún talaði ekki bara íslensku. Hún
talaði norðlensku. Sagði –habbði- og –saggði- en hafði
ekki hugmynd um þennan norðlenska framburð sinn og enginn hafði
takið eftir þessu.. en framburður foreldranna hafði lifað
í munni hennar. Ég hitti líka 92 ára konu, sem talaði,
las og skrifaði íslensku reiprennandi. Hún hafði aldrei
komið til Íslands og sagði mér að eiginlega langaði
sig ekkert þangað. Hún var eins og drottning, bein í baki
og tíguleg með mikið hvítt hár. Hún spilaði
á píanó við morgunsöng á Bethel og lék
undir hjá karlakónum á Gimli. Sléttan
endalausa.
-Það var allt svo skemmtilegt þarna,- segir
Sigrún. Sléttan í Manitoba, sunnan úr USA og langt
norður fyrir Gimli. Guð minn góður. Vegirnir lágu bara
eins og strik hurfu í fjarskann, svo koma aðrir þvert á
þá og skiptu landi eins reitir á taflborði. Þarna
var ekki nokkur einasta mishæð.
Ég spurði eina að
þessum konum sem ég hitti hvenær hún hefði séð
fjöll í fyrsta sinn. Hún sagðist muna það vel.
Þá var hún um fertugt og fór í lest vestur yfir
Klettafjöllin. Á lestarklefanum var lúga í loftinu og
hún stóð alla nóttina með höfuðið upp
úr þakinu og horfði á fjöllin. Hún sagðist
aldrei hafa séð neitt svo stórkostlegt. Loksins
verður hjarta mitt rótt
Sigrún segist hafa vitað
af einhverjum ættingjum sem fóru vestur um haf. En aldrei reynt að
setja sig í samband við afkomendur þeirra áður en
hún fór. En hún kynntist þó frændfólki
þegar vestur var komið.
-Ég hitti til dæmis Einar
Vigfuson útskurðarmeistara sem hefur komið hingað. Kona hans
er Rosalind, mikill tónlistarmaður, sem stofnaði og stjórnar
ungmennakór sem kom einmitt hingað til lands sl. sumar.-
Sigrún
hélt dagbók í Kanada og er bókin hennar. ,,Loksins
verður hjarta mitt rótt", afrakstur þeirrar ritunar, þó
ekki hafi staðið til í byrjun að gefa hana út.Útgefanda
Publish Islandica í Maryland fann hún í gegnum Lögberg
–Heimskringla og er bókin sett og prentuð í USA.
Tvær
bækur hafa verið gefnar út eftir Sigrúnu, auk þess
sem hún hefur birt smásögur og ljóð í blöðum
og tímaritum til margra ára. Hún hefur gaman af að ferðast
og auk skriftanna vinnur hún myndverk í flóka, gróðursetur
tré á ættaróðalinu á Víðilæk,
svo sem eins og 50.000 plöntur árlega með systkinum sínum
og dundar í garðinum sínum á Egilsstöðum.
Bókina ,,Loksins verður hjarta mitt rótt. Dagbók frá
dvöl í Kanada" má nálgast hjá útgefanda
á vefslóðinni www.publishamerica.com/books/2593
eða www.publishislandica.com
einnig er hægt að hringja í síma 545 0011 og spyrja um
Val. Úr
Morgunblaðinu 29 janúar 2004 | 
